White Paper Bitcoin – Tầm nhìn của Satoshi đang trở thành hiện thực

Sự phát triển của các ngành công nghiệp chủ chốt đã được thúc đẩy trong lịch sử bởi những đổi mới đột phá về công nghệ để lại dấu ấn không thể phai mờ trong xã hội ngày nay.

Sự ra đời của in ấn đã dẫn đến cuộc cách mạng khoa học, sự phát hiện ra điện đã mang lại ánh sáng cho thế giới, sóng vô tuyến thay đổi cách truyền thông tin đến với công chúng và internet đã đại tu hoàn toàn cách chúng ta giao tiếp và tương tác với thông tin.

Cùng dòng chảy này, trong khoảng thời gian ngắn của một thập kỷ, Bitcoin đã có tác động đột phá và đổi mới tương tự đối với thế giới tài chính và công nghệ làm nền tảng cho tiền mã hóa đã tiếp tục ảnh hưởng đến một số lĩnh vực trong nền kinh tế toàn cầu.

Ngày 31 tháng 10 đánh dấu kỷ niệm 10 năm phát hành Sách trắng (white paper) của Bitcoin, mô tả cách thức hoạt động của giao thức Bitcoin.

Bitcoin: Hệ thống tiền mặt điện tử ngang hàng đã được xuất bản trên danh sách gửi thư được mã hóa vào tháng 11 năm 2008 diễn ra sau lần xuất bản đầu tiên của tác phẩm. Nó được viết bởi Satoshi Nakamoto, người tạo ra Bitcoin ẩn danh với danh tính có thể là của một người hoặc một nhóm người.

Sách trắng đề xuất một hệ thống thay thế nhu cầu cho các cơ quan trung ương như ngân hàng và tổ chức tài chính để tạo thuận lợi cho các giao dịch:

“Điều cần thiết ở đây là một hệ thống thanh toán điện tử dựa trên bằng chứng mật mã thay vì sự tin tưởng, cho phép bất kỳ hai bên sẵn sàng giao dịch trực tiếp với nhau mà không cần bên thứ ba đáng tin cậy.”

Như đã nói, giao thức Bitcoin không thể được phát triển nếu không có nền tảng được đặt ra bởi các hệ thống điện tử trước đó đã tiên phong các mạng ngang hàng, phi tập trung sử dụng mật mã học.

Không cần phải tìm đâu xa ngoài danh sách tham khảo trong Sách trắng Bitcoin để xác định những ảnh hưởng chính dẫn đến sự phát triển của giao thức.

Những sự ảnh hưởng đến giao thức Bitcoin

B-money của Wei Dai, Hashcash của Tiến sĩ Adam Back và dự án của Tiến sĩ Ralph Merkle về hash mật mã từ lâu đã được ghi nhận là có ảnh hưởng quan trọng đến giao thức Bitcoin.

Cần lưu ý rằng ba người có ảnh hưởng này chỉ là một phần của một nhóm công việc rộng lớn về mật mã học, dấu thời gian và các giao thức đồng thuận có ảnh hưởng đến cách thức hoạt động của giao thức Bitcoin.

Dấu thời gian (timestamp)

Arvind Narayanan, phó giáo sư khoa học máy tính tại Princeton, và Jeremy Clark, tác giả của một bản tóm tắt sâu sắc về các tác phẩm khác nhau có ảnh hưởng đến Sách trắng Bitcoin của Satoshi.

Trước hết, vì Bitcoin chủ yếu hoạt động như một sổ cái điện tử và các giao dịch được ghi lại theo trình tự thời gian trong các khối sử dụng dấu thời gian kỹ thuật số. Tác phẩm của Stuart Haber và Scott Stornetta về dấu thời gian kỹ thuật số – “Cách đóng dấu thời gian cho một tài liệu kỹ thuật số” – xuất bản năm 1991 được tham chiếu trực tiếp trong Sách trắng Bitcoin.

Bài viết của Haber, Stornetta và Dave Bayer – “Cải thiện hiệu quả và độ tin cậy của việc đóng dấu thời gian kỹ thuật số” đã được xuất bản hai năm sau đó và cũng được Satoshi liệt kê như một tài liệu tham khảo. Cả hai chủ yếu tập trung vào việc tạo dấu thời gian cho các tài liệu điện tử bằng cách sử dụng các hàm băm mật mã.

Satoshi đã sử dụng cấu trúc dữ liệu từ tác phẩm gốc của Haber và Stornetta để máy chủ dấu thời gian của Bitcoin lấy hàm băm của một khối các giao dịch và đánh dấu thời gian trước khi nó được phát lên mạng lưới.

Dấu thời gian rất quan trọng, bởi vì nó cung cấp bằng chứng rằng dữ liệu tồn tại trước khi hàm băm có thể được tạo. Mỗi dấu thời gian của khối bao gồm dấu thời gian trước đó trong hàm băm của nó, để tạo thành một chuỗi khối tuyến tính theo thời gian.

B-money

B-money của Wei Dai mô tả một giao thức cho phép người tham gia giao dịch và thực thi các hợp đồng trong một hệ thống điện tử theo cách không thể phát hiện được.

Giao thức đầu tiên của B-money đề xuất rằng những người tham gia hệ thống sẽ duy trì một cơ sở dữ liệu về số dư tài khoản, trong đó theo dõi quyền sở hữu tiền. Giao dịch sẽ được bắt đầu và hoàn thành bởi một tin nhắn phát tán cho tất cả những người tham gia, nó sẽ cập nhật số dư tài khoản tương ứng của những người tham gia vào một giao dịch cụ thể.

Giao thức thứ hai đề xuất một tập hợp con nhất định của tất cả những người tham gia chịu trách nhiệm cập nhật số dư tài khoản của người tham gia.

Ở trạng thái đơn giản nhất, việc phát tán các giao dịch và cập nhật số dư tài khoản của người dùng mạng, có thể được coi là tiền thân của các node của giao thức Bitcoin, trong đó giữ một bản ghi về blockchain liên tục tăng trưởng.

Hashcash

Hashcash có tác động rõ rệt hơn nhiều đối với giao thức Bitcoin, qua đó nó đã tạo thành cơ sở cho thuật toán bằng chứng công việc của đồng tiền mã hóa này.

Nhà mật mã học nổi tiếng – Tiến sĩ Adam Back – hiện đang cư trú tại Malta, đã phát minh ra Hashcash vào năm 1997. Thuật toán bằng chứng công việc chủ yếu được sử dụng như một công cụ để ngăn chặn thư rác và các cuộc tấn công từ chối dịch vụ (DoS). Thuật toán này yêu cầu một lượng công việc được chọn phải được tính toán trước khi một dấu băm được tạo ra và bằng chứng đó có thể được xác nhận nhanh chóng bởi người nhận thông tin.

Nói một cách đơn giản, người gửi cần hoàn thành một số lượng công việc tính toán nhất định trước khi nó có thể gửi bất kỳ loại tin nhắn nào qua mạng lưới. Khi nói đến việc ngăn chặn thư rác và các cuộc tấn công DoS, điều này hoạt động theo cấp số nhân vì người gửi sẽ phải hoàn thành một số lượng lớn công việc tính toán để gửi vô số tin nhắn để làm “ngập” nguồn tài nguyên của người nhận.

Trong sách trắng Bitcoin, Satoshi trực tiếp đề cập đến hệ thống Hashcash của Back như một tài liệu tham khảo về thuật toán bằng chứng công việc của Bitcoin.

“Để thực hiện một máy chủ dấu thời gian phân tán trên cơ sở ngang hàng, chúng ta sẽ cần sử dụng một hệ thống bằng chứng tương tự như Hashcash của Adam Back, thay vì các bài đăng trên báo hoặc Usenet.”

Dù có được dự định một cách trực tiếp hay không, hệ thống bằng chứng do Nakamoto tạo ra đã thiết lập một nền kinh tế khai thác có tính cạnh tranh cao. Phần thưởng cho việc giải thuật toán bằng chứng công việc và mở khóa một khối mới là một lượng BTC mới được đúc.

Bằng chứng không chỉ tạo ra một hệ thống khuyến khích để giữ cho mạng lưới hoạt động, nó còn bảo vệ mạng chống lại những kẻ tấn công.

Nếu một nhóm các kẻ tấn công muốn thay đổi hoặc đảo ngược thành công các giao dịch trước đó trong blockchain Bitcoin, họ sẽ phải thực hiện lại bằng chứng công việc của khối cụ thể đó và sau đó là tất cả các khối trong chuỗi sau đó. Ngay cả với phần cứng ngày nay, về mặt lý thuyết là không thể, trừ khi những kẻ tấn công kiểm soát đủ sức mạnh tính toán để ghi đè lên các node thực trong mạng lưới.

Cây Merkle

Một phần quan trọng khác của giao thức Bitcoin bị ảnh hưởng trực tiếp bởi tác phẩm của Tiến sĩ Ralph Merkle, người được cho là đồng sáng chế mật mã khóa công khai.

Chữ ký và cây Merkle cũng được phát minh và đặt theo tên của Tiến sĩ Merkle. Cây Merkle là cây tượng hình có những chiếc lá, và được dán nhãn với chữ ký hàm băm băm có chứa dữ liệu giao dịch.

Ở trạng thái đơn giản nhất, cây Merkle được sử dụng để tổ chức và xác minh dữ liệu được lưu trữ đã được truyền trên mạng.

Như sơ đồ dưới đây cho thấy, gốc Merkle (Merkle root) là hàm băm của tất cả các giá trị băm của các giao dịch trong một khối cụ thể trong blockchain. Rễ Merkle này được bao gồm trong tiêu đề khối, cho phép các node xác minh rằng mọi giao dịch đã cho đã được mạng chấp nhận bằng cách tải xuống một tiêu đề khối và một cây Merkle.

Nói một cách đơn giản, gốc cây Merkle cung cấp một hàm băm duy nhất xác minh tính toàn vẹn của tất cả các giao dịch dưới nó. Điều này cũng có nghĩa là một giao dịch đơn lẻ trong cây merkle đó cũng có thể được xác minh bởi mạng lưới, với điều kiện là gốc cây merkle chứa dữ liệu của hàm băm cụ thể đó.

Sự tài tình của Satoshi trong việc hợp nhất các thành phần quan trọng

Với rất nhiều ảnh hưởng quan trọng đóng vai trò khác nhau trong việc tạo ra Sách trắng Bitcoin, thật khó để xác định thành phần quan trọng nhất của giao thức này.

Mấu chốt của sự lỗi lạc của Satoshi đó là khả năng sử dụng các phương pháp và công nghệ khác nhau này để tạo ra một hệ thống thanh toán điện tử có thể hoạt động.

Cointelegraph đã tiếp cận với một số nhân vật được kính trọng trong cộng đồng tiền mã hóa và blockchain để hiểu được cách mà Sách trắng Bitcoin định hình không gian như chúng ta biết ngày nay.

Cypherpunk và kỹ sư phần mềm, Jameson Lopp, nhớ lại sự tiếp cận đầu tiên của mình với Sách trắng Satoshi, đã tác động đến ông ở mức độ thực tế.

“Đó là khoảng 6 năm trước. Tôi liên tục nghe thấy Bitcoin xuất hiện trên nhiều trang tin công nghệ khác nhau và hình dung có thể có một lý do khiến nó không chết. Khi tôi đọc sách trắng, tôi nhận ra rằng nó thực sự đã giải quyết được một vấn đề khoa học máy tính cơ bản và sau đó dự án đã thu hút sự chú ý của tôi.”

Lopp cũng cho rằng không có dự án sơ bộ nào có thể được ghi nhận vì có ảnh hưởng lớn nhất trong hoạt động của giao thức Bitcoin. Chính sự kết hợp của các phương pháp khác nhau này đã khiến cho Bitcoin thành công:

“Không có mảnh ghép nào khiến tôi nghĩ nó quan trọng hơn những mảnh ghép khác. Sự tài giỏi của Nakamoto không phải là bất kỳ thành phần riêng lẻ nào của Bitcoin, mà là cách thức phức tạp để chúng ăn khớp với nhau để đem sự sống đến cho hệ thống.”

Emin Gün Sirer, phó giáo sư khoa học máy tính tại Đại học Cornell, có những kỷ niệm đẹp về trải nghiệm đầu tiên của mình với Sách trắng Bitcoin:

“Tôi đã đọc Sách trắng vào năm 2010, hoặc lâu hơn thế. Nó giống như nụ hôn đầu tiên của bạn, bạn không bao giờ có thể quên nó. Sự sáng tỏ của tầm nhìn và sự tích cực của giấc mơ thay thế đồng đô la, đã in sâu trong tôi mãi mãi.”

Giống như những người khác khẳng định, Gün Sirer tin rằng khả năng của Satoshi trong việc kết hợp những ảnh hưởng khác nhau này vào một hệ thống tiền mã hóa là điều khiến cho sách trắng Bitcoin trở nên khác biệt so với các dự án trước đó:

“Đây chỉ là những trích dẫn. Đúng là chúng đóng một vai trò trong định nghĩa của giao thức, nhưng sự đóng góp cốt lõi nằm ở giao thức đồng thuận dựa trên chuỗi dài nhất/khó nhất, đó là nơi mà sự đóng góp độc đáo của Satoshi tỏa sáng.”

Mặc dù Sách trắng Bitcoin có thể được coi là bản thiết kế ưu việt cho tiền mã hóa ngày nay, những người tiền nhiệm có ảnh hưởng nhất của nó đã tìm cách cải thiện một số thiếu sót đã ảnh hưởng đến Bitcoin.

Khi được hỏi liệu Sách trắng của Bitcoin có phải là phương pháp toàn diện nhất, có thể “chống được sự lừa dối” cho một hệ thống thanh toán blockchain hay không, Gün Sirer đã phủ nhận điều này. Theo như vị giáo sư giải thích, các dự án như Ethereum mong muốn cung cấp các cải tiến kỹ thuật cho dự án ban đầu của Satoshi:

“Chắc chắn là không. Satoshi đã vượt hạng trong mọi lĩnh vực. Ethereum đã đưa ra tầm nhìn xa hơn để xây dựng các hợp đồng thông minh.”

Vinny Lingham, doanh nhân và cố vấn ngành công nghiệp blockchain, cũng đã cung cấp cho Cointelegraph một số nhận xét sâu sắc về di sản của Bitcoin.

Lingham, người sáng lập nền tảng thẻ quà tặng kỹ thuật số dựa trên Bitcoin – Gyft – cho biết ban đầu ông có sự hoài nghi về tiền mã hóa khi nó còn ở giai đoạn non trẻ và chật vật để trở thành một loại tiền tệ toàn cầu.

Điều đó dường như đã thay đổi khi ông nhận ra rằng Bitcoin có thể giải quyết các vấn đề mà họ gặp phải với công ty, liên quan đến các vấn đề gian lận và bồi hoàn.

“Sự tăng giảm ban đầu của Bitcoin ngay lập tức nhắc nhở tôi về việc internet đã “chết” như thế nào vào năm 2000. Bằng cách sử dụng cơ sở hạ tầng của chúng tôi tại Gyft, chúng tôi có thể cho phép người dùng Bitcoin chi tiêu Bitcoin của họ tại hơn 50.000 địa điểm, sử dụng thẻ quà tặng. Không có cách nào khác để diễn tả nó, nhưng kết quả cho ra thật ngoạn mục và cuối cùng Gyft đã được bán cho First Data với giá hơn 50 triệu đô la. Lối thoát này đã thay đổi cuộc đời tôi và tôi thực sự tin rằng mình có được tất cả là nhờ Bitcoin.”

Sự phản ánh qua các dự án và công nghệ khác nhau đã định hình nên Sách trắng Bitcoin, Lingham đã nhắc lại cảm xúc của Lopp và Gün Sirer, người đã tin tưởng Satoshi vì đã tạo ra một hệ thống tiền kỹ thuật số hoạt động hoàn toàn:

“Sự đổi mới của Satoshi Nakamoto đã sửa chữa tất cả những tư duy bị phá vỡ với tất cả các dự án trước đó, nơi họ không thể giải quyết vấn đề của việc tạo ra tiền kỹ thuật số. Công việc trước đây là tư duy gia tăng tốt nhất và hoàn toàn độc lập. Satoshi kết hợp tất cả lại với nhau trong một nhánh của sự rực rỡ. Trớ trêu thay, cái tư duy đã đi vào các dự án trước đó dường như đang quay trở lại với Bitcoin, dù tốt hay xấu, giờ đây Satoshi đã biến mất.”

Bitcoin sẽ ra sao trong 10 năm tiếp theo?

Khi chúng ta kỷ niệm một thập kỷ kể từ khi Bitcoin ra đời trong Sách trắng của Satoshi Nakamoto, có rất nhiều điều cần phải nhận thức. Như lịch sử của Bitcoin đã cho chúng ta thấy, nó chắc chắn đã không còn thuận lợi như trước, và những thách thức mà tiền mã hóa phải đối mặt cũng đã định hình những gì nó trở thành trong ngày hôm nay.

Giao thức ban đầu, như được nêu trong sách trắng của Nakamoto, vẫn không thay đổi, nhưng đó là những tiến bộ công nghệ đã xảy ra xung quanh Bitcoin có khả năng định hình những gì nó sẽ trở thành trong mười năm tới.

Như Lopp nói với Cointelegraph, thập kỷ tới sẽ cho thấy Bitcoin trở nên dễ tiếp cận và thân thiện hơn với người dùng – khi các nhà phát triển và kỹ sư phần mềm tạo ra các ứng dụng khác nhau để cải thiện cách chúng ta sử dụng Bitcoin và tương tác với blockchain:

“Tôi hy vọng rằng các khía cạnh cơ bản của giao thức sẽ vẫn như cũ, nhưng việc triển khai sẽ khác xa khi chúng phát triển và hệ thống sẽ tiếp tục trở nên phức tạp hơn về mặt kỹ thuật. Nhưng tôi cũng hy vọng rằng trải nghiệm người dùng sẽ trở nên ít phức tạp hơn khi chúng ta có thể trừu tượng hóa nhiều hơn các khía cạnh của Bitcoin. Giống như công nghệ dựa trên internet đã được cải thiện qua nhiều năm, người dùng Bitcoin chính thống sẽ hiểu rất ít về cách các giao thức cơ bản hoạt động – họ sẽ chỉ cần làm theo hướng dẫn của các ứng dụng mà họ chạy trên máy của mình.”

Gün Sirer đưa ra một quan điểm tương tự, cho thấy rằng thập kỷ tới sẽ chứng kiến một thời kỳ đổi mới sẽ đại tu các hệ thống mà chúng ta ngày nay đang sử dụng:

“Trong 10 năm nữa, Bitcoin vẫn sẽ giống với hình thức hiện tại của nó, nhưng nó sẽ là một chương trình phụ. Các hệ thống thực tế mà mọi người sẽ sử dụng để giao dịch giá trị và thực hiện hợp đồng sẽ không giống với các hệ thống ngày nay.”

Lingham đưa ra một triển vọng được đo lường nhiều hơn cho tương lai của Bitcoin. Dường như không hài lòng với việc tập trung vào các ý kiến mang nặng tư tưởng về các giải pháp công nghệ, ông hy vọng rằng cộng đồng có thể tìm cách để làm cho Bitcoin trở nên có thể đạt được trong những năm tới

“Rõ ràng là sự phi tập trung hóa là một phần của tương lai, nhưng phi tập trung hóa như thế nào mới là câu hỏi quan trọng. Rõ ràng, hệ tư tưởng đã trở nên quan trọng hơn công nghệ khi nói đến Bitcoin và tôi đang hoài nghi về kết quả, nhưng tôi sẽ rất vui nếu được chứng minh là sai.”

Đối với sự ổn định tài chính và triển vọng thị trường trong tương lai cho tiền mã hóa, mọi thứ đang bắt đầu chuyển hướng tích cực. Như Cointelegraph đã báo cáo vào đầu tháng 10 năm 2018, biến động giá Bitcoin đạt mức thấp nhất trong 17 tháng.

Gạt đầu cơ thị trường sang một bên, Sách trắng Bitcoin của Satoshi Nakamoto đã mở đường cho các loại tiền mã hóa để thách thức các hệ thống tài chính và ngân hàng thông thường. Vì lý do này, sinh nhật lần thứ 10 của Bitcoin là một ngày đặc biệt và không có nghi ngờ gì về việc Bitcoin sẽ mãi mãi được ca ngợi là đồng tiền mã hóa đầu tiên.

Theo onet.vn/cointelegraph

Xem thêm:

White Paper Bitcoin ( Sách trắng Bitcoin )

White Paper: Em ra đi nơi này vẫn thế